Türkiye Barolar Birliği Yapay Zeka ve Avukatlık Çalıştayı Sonuç Paneli gerçekleştirildi

Yapay zeka teknolojilerinin avukatlık mesleğine etkileri; mesleki sır, kişisel verilerin korunması, müvekkil hakları, insan denetimi, doğrulama yükümlülüğü ve mesleki sorumluluk başlıklarının ele alındığı panelin açılış konuşmasını TBB Yönetim Kurulu Üyesi ve Bilişim ve Teknoloji Hukuku Komisyonu Koordinatörü Av. Ali Bayram yaptı.

TBB Bilişim ve Teknoloji Hukuku Komisyonu Sözcüsü Av. Dr. Resul Göksoy’un moderatörlüğünde gerçekleştirilen panelde, Prof. Dr. Ahmet Hasan Koltuksuz, Dr. Öğr. Üyesi Pınar Bacaksız, Av. Murat Osman Kandır, Av. Bora Can Alcan ve Özlem Çelmen değerlendirmelerde bulundu.

Açılış konuşmasına, kısa bir süre önce hayatını kaybeden TBB Delegesi ve İzmir Barosu önceki başkanlarından Av. Özkan Yücel’i anarak başlayan Bayram, her mücadele ortamında, her etkinlikte onun gücünü arkalarında hissedeceklerini söyledi.

TBB Bilişim ve Teknoloji Hukuku Komisyonu tarafından ilk çalıştayın 14 - 15 Şubat 2026 tarihlerinde gerçekleştirildiğini hatırlatan Bayram, bu etkinliğin, ilk çalıştayın sonuçlarının değerlendirileceği bir sonuç paneli olduğunu belirtti.

Baro başkanları, akademisyenler, avukatlar, hukuk teknoloji uzmanları ve paydaşlarının katılımıyla gerçekleştirilen ilk çalıştayda, hukuk mesleğinin yapay zeka çağındaki konumunu, karşı karşıya olduğu riskleri ve fırsatları çok boyutlu olarak ele aldıklarını kaydeden Bayram, elde edilen görüş ve tespitlere ilişkin şu bilgileri verdi:

“Yapılan değerlendirmelerde yapay zeka teknolojilerinin artık hukuk alanında kaçınılmaz bir gerçeklik haline geldiği, hukuki araştırma, sözleşme inceleme, içtihat analizi, belge yönetimi ve karar destek süreçlerinde yaygın biçimde kullanılmaya başlandığı tespit edilmiştir. Bununla birlikte hukuk hizmetlerinin yalnızca teknik süreçlerden ibaret olmadığı, insan onuru, temel hak ve özgürlükler, adil yargılanma hakkı ve savunma hakkının korunmasının her türlü teknolojik gelişmenin üzerinde tutulması gerektiği vurgulanmıştır. Çalıştay sonucunda ortaya çıkan temel değerlendirme, tartışmanın yapay zekanın kullanılıp kullanılmayacağı noktasını aştığı; asıl meselenin, yapay zekanın hangi etik ilkeler, hukuki sınırlar ve sorumluluk mekanizmaları çerçevesinde kullanılacağının belirlenmesi olduğu ifade edilmiştir. Katılımcılar tarafından ortak biçimde ifade edilen görüşlerden biri yapay zekanın avukatın yerine geçen bir özne olarak değerlendirilmeyeceğidir.

Avukatlık mesleğinin temelini oluşturan bağımsız muhakeme, etik sorumluluk, mesleki takdir yetkisi ve savunma görevi, insan unsurunun vazgeçilmezliğini ortaya koymaktadır. Buna karşılık yapay zekanın doğru ve denetlenebilir biçimde kullanıldığında avukatların bilgi erişimini hızlandıran, verimliliğini arttıran ve mesleki faaliyetlerini destekleyen önemli bir araç olduğu kabul edilmiştir. Çalıştayda vazgeçilmez ilkelere ilişkin görüş birliğine varılmıştır. Bu ilkeler şunlardır:

• İnsan denetiminin her aşamada korunması,

• Nihai mesleki sorumluluğun avukata ait olması,

• Yapay zeka çıktılarının eleştirel doğruya tabi tutulması,

• Müvekkil gizliliğinin ve sır saklama yükümlülüğünün korunması,

• Kişisel verilerin güvenliğinin sağlanması,

• Şeffaflık, hesap verilebilirlik ve etik kullanım standartlarının geliştirilmesi.”

Çalıştayda yapay zekanın adalete erişimin güçlendirilmesi, hukuki hizmetlerin daha etkin sunulması, bilgi erişiminin kolaylaştırılması ve mesleki kapasitenin artırılması bakımından önemli fırsatlar sunduğuna dair görüşlerin ifade edildiğini hatırlatan Bayram, “Ancak bu fırsatların değerlendirilebilmesi için hukuk mesleğinin bu dönüşümü dışarıdan izleyen değil, dönüşüme yön veren bir aktör olması gerektiği sonucuna varılmıştır” dedi. Bayram sözlerine şöyle devam etti:

“Çalıştay kapsamında yürütülen tartışmalar sonucunda Türkiye'de avukatlık mesleğinin yapay zeka çağındaki geleceğine ilişkin kapsamlı bir yol haritası oluşturmasının gerekliliği ortaya konmuştur. Bu çerçevede çalıştayın temel sonuçları şu şekilde özetlenmiştir:

1. Yapay zeka uygulamalarının hukuk alanındaki kullanımına ilişkin meslek kuralları ve etki standartları geliştirilmelidir.

2. Avukatların yapay zeka okuryazarlığını artıracak sürekli eğitim programları oluşturulmalıdır.

3. Müvekkil verilerinin korunmasına yönelik teknik ve hukuki güvenceler güçlendirilmelidir.

4. Yapay zeka sistemlerinin kullanımında şeffaflık ve hesap verilebilirlik esas alınmalıdır.

5. Savunma hakkı, mesleki bağımsızlık ve adil yargılanma ilkeleri tüm düzenlemelerin merkezinde olmalıdır.

6. Türkiye Barolar Birliği ve Barolar hukuk teknolojilerinin geliştirilmesi ve denetlenmesi süreçlerinde aktif rol oynamalıdır.”

Bayram’ın konuşmasının ardından panelistler, rehberin hazırlanma sürecini, çalıştayda ortaya çıkan temel değerlendirmeleri ve avukatların yapay zeka araçlarını güvenli, etik ve meslek kurallarına uygun şekilde kullanabilmeleri için önerilen ilke ve uygulama standartlarını değerlendirdi.